Jas (ne) mislam taka, jas imam st(r)av

Komu preči Džemila

Hasanaginica, Osman beg i rekankata Džemile Na vremeto Vuk Karadžiќ se obidel bošnjačkata balada Hasanaginica da ja pretstavi kako „vrvno remek delo na srpskoto tvoreštvo“, preveduvajќi ja na Germanski jazik.

Komu preči Džemila

No negovite prijateli, meѓu koi bile i braќata Grim i golemiot Gete, bile zbuneti i reagirale deka „ne može Hasan aga da bide Srbin“, aludirajќi na negovite definicii deka „Srbin je svaki onaj koji je hristovog zakona i govori Srpski jezik“, a „svaki onaj koji je muhammedovog zakona je Turčin“. Ednostavno toa ne se vklopuva spored taa vukova definicija za Srbin i Turčin! Koga sme kaj Turcite i vo Makedonija nešto ne se vklopuva. Imeno ima edna narodna pesna „Ja izlezi stara majko na pendžereto“, vo koja e opean Osman beg, kako paradigma na eden turski beg, što znači blagorodnik, aristokrat, so dobro poteklo, vospitan, ubav, kulturen, bogat ..., so eden zbor čovek so ubavi maniri kako i celoto blagorodništvo i aristokratijata vo togašniot svet. Kako takvi mladite begovi bile magnet za ženskite oči i srca.

Taka devojkata vo pesnata ja vika majka si da izleze na pendžereto i da vidi koj pomina, koj zamina, pa i veli: „kaj što odi veter vee, kaj što sedi sonce gree...umrev za nego. Ќe se turčam, ќe se grčam mila majčice, ќe go zemam Osman begot, umrev za nego..“ Taka narodniot peač go opeal Osman begot. Arno ama toa ne se vklopuva vo onaa slika za „kletite Turci“ i begovite koi makedonskata istoriografija saka da gi prikaže kako bezdušni nasilnnici. Slikata za Osman beg od dramata na Vojdan Černodrinski „Makedonska krvava svadba“ e sosema poinakva.

Tamu toj nasilno ja grabi žetvarkata Cveta, ja zatvara vo haremot, i so intrigi i nečesni podvali saka da ja zadrži za sebe, predizvikuvajќi krvav rasplet pri što na krajot i samiot biduva ubien. Vakvi, voglavno izmisleni, bi rekol i zlonamerni, opisi na begovi ima mnogu i ne samo vo makedonskata literatura. Vakviot „konflikt na opis na eden beg“ pomeѓu narodniot peač na ovaa pesna i Vojdan vo negovata drama e nespoiv. No ete nekoj se obidel da najde „razumen kompromis“-što bi rekol pretsedatelot Ivanov.

Vo ponovite izvedbi na ovaa narodna pesna, Osman begot e isfrlen od tekstot i e „zamenet“ so „mojto libe“, a isfrleni se i zborovite „ќe se turčam, ќe se grčam“! No ajde da rečeme deka Hasan aga i Osman beg ne možat da se vklopat vo balkanskite nacionalizmi koi vo golema mera se temelat na antiturcizam, a pašite, agite i begovite asociraat na „nešto tursko“, ama Džemila? Komu i čumu preči Džemila? Džemila e glaven lik vo najpoznatata Torbeška/goranska balada „Jusuf i Džemila“ opeana spored vistinski nastan vo seloto Kruševo(rodnoto selo na poznatiot kniževnik i pisatel Sadik Idrizi) vo Gora. Kako paradigma na edna Torbeška ubavica, pokraj vo spomenatata balada,taa e opeana i vo nekolku drugi torbeški narodni pesni kako „Jusufče more delija“ i „Džemile mori rekanko“.

Ovaa vtorava prv na nosač na zvuk ja postavi poznatiot interpretator od Žirovnica, Dževat Ќamiloski vo osumdesetite godini na minatiot vek. Ima i video klip na koj Džemila e oblečena vo avtentična Torbeška nosija od Rekanskiot kraj. Vo 2013 g., istata pesna e prepeana, no vo videoklipot na grupata „Makedonija“, Džemila e „presoblečena“ vo makedonska nosija (nekomu prečela torbeškata nosija, onaa avtentična od Reka?) na što mnogu zabeleški ima i od mnogu Makedonci. I toa može da se razbere nekako vo kontekst na politkata koja od Torbešite saka da pravi „Makedonci so islamska religija“.

Za volja na vistinata ima mnogu Torbeši koi taka se deklariraat, a Reka i osobeno Žirovnica dominira vo taa nasoka. No kulminacija na seto toa i nešto za koe i tie takvi „Makedonci so islamska religija“ mislam deka nema da najdat izdržano objasnuvanje e podocnežnata izvedba na pesnata „Džemile mori rekanko“ vo interpretacija na prekrasnata Irena Spasovska i Premier Bend vo koja producentite go „izbrišile“, go resile i imeto Džemila i go zamenile so „Momiče mori rekanko“!? Očigledno nekomu preči i Džemila iako ne e ni pašinica ni aginica ni begovica. Komu i čumu preči Džemila?

 

Šerif Ajradinoski

Vezani članci

Komentari na članak

Prelistaj nove naslove »

DRAGAŠ Vrem.prognoza

Popularno

Anketa

Konvertor valuta

Video Foto

Vaktija Dragaš